Dreigt er nu een nieuwe eurocrisis?

Experts zoals Ulrich Kater, hoofdeconoom bij Dekabank, classificeren de situatie op de markten als “niet dramatisch”. “De spoedvergadering van de Raad van Bestuur had daarom meer een preventief karakter”, zei Kater woensdag. Dus de experts zijn verdeeld – maar wat is er in de eerste plaats gebeurd?

ECB verhoogt rente

Gezien de forse stijging van de inflatie kondigde de ECB vorige week in juli de eerste renteverhoging in elf jaar aan. De ECB maakte donderdag bekend de rente met 0,25 procentpunt te gaan verhogen. Dit zou in september een vervolg moeten krijgen, zelfs meer dan in juli als de inflatie hoog blijft.

Als belangrijke randvoorwaarde hiervoor kondigde ze op 1 juli 2022 het einde aan van het miljarden dollars obligatie-aankoopprogramma APP. Toen gingen ook de kapitaalmarktrentes omhoog, vooral voor Zuid-Europese staatsobligaties. Met deze obligaties financieren staten zichzelf (lees hier meer over).

De zogenaamde yield gap (spread) tussen Duitse staatsobligaties en de staatsobligaties van eurolanden met een hogere schuldenlast in het zuiden, zoals Italië, was recentelijk omhooggeschoten. Dinsdag was het rendementsverschil opgelopen tot ruim 2,50 procentpunt, de grootste sinds 2020.

Sommige eurolanden kunnen een financieringsprobleem hebben

Deze rendementsspread, ook wel de risicopremie genoemd, weerspiegelt de bezorgdheid van beleggers dat de ECB de bijzondere behoeften van zuidelijke landen uit het oog zou kunnen verliezen als ze het monetaire beleid verstrakt en de rente verhoogt. Het probleem voor de landen met een hoge schuldenlast: het wordt duurder om te financieren en vers geld te krijgen.

Dit kan leiden tot een dreigende neerwaartse spiraal. Dit komt doordat met name landen met een hoge schuldenlast de schuld van de vorige obligaties vervangen door nieuwe obligaties. Als de kosten van staatsobligaties nu stijgen, dreigen deze landen in de problemen te komen om hun eerdere schulden af ​​te betalen. Precies deze ontwikkeling bracht Griekenland tien jaar geleden in een gevaarlijke onbalans.

ECB-directeur Isabel Schnabel had daarom dinsdag al gezegd dat het monetaire beleid zou moeten reageren als de risicopremies op de obligatiemarkt door het dak zouden gaan en dit de prijsstabiliteit en de maatregelen van de centrale bank zou dwarsbomen.

De recente pieken roepen herinneringen op aan de schuldencrisis in de euro van tien jaar geleden. Op dat moment konden de financiële markten alleen tot rust komen toen de toenmalige ECB-baas Mario Draghi beloofde dat de centrale bank er alles aan zou doen om de euro te redden binnen haar mandaat. De uitdrukking “whatever it takes” is de financiële geschiedenis ingegaan. Ook nu wilde de ECB voorkomen dat de kapitaalmarktrente verder zou stijgen (zie volgende paragraaf).

Wat doet de ECB?

Ze ziet het probleem en kondigde aan dat ze tegenmaatregelen zou nemen op haar speciale bijeenkomst op woensdag. “De pandemie heeft blijvende kwetsbaarheden in de economie van het eurogebied achtergelaten, die inderdaad bijdragen aan een ongelijke transmissie van de normalisering van ons monetair beleid naar individuele landen”, zei de centrale bank in een verklaring. Om het duidelijk te stellen: de aangekondigde omslag in de rentetarieven heeft nu al verschillende effecten op de afzonderlijke eurolanden.

De monetaire waakhonden besloten onder meer dat het geld van het onlangs beëindigde PEPP-crisis-aankoopprogramma voor obligaties ter waarde van miljarden zou moeten vloeien in nieuwe staatsobligaties van eurolanden met hoge schulden, zoals Italië of Griekenland. Volgens de centrale bank zouden deze landen nu meer aandacht moeten krijgen bij de komende herinvesteringen van de fondsen. De ECB zal hier “flexibiliteit” laten prevaleren.

Leave a Reply

Your email address will not be published.