“Mensen hebben het erover dat Rusland het nieuwe Noord-Korea wordt”

TV-recensie van “hard maar rechtvaardig”
:
“Mensen hebben het erover dat Rusland het nieuwe Noord-Korea wordt”

Aandacht, artillerie, diplomatie – en uiteindelijk maken de CDU en SPD ruzie over wapenleveringskwesties. De meest opvallende opmerkingen in “Hard maar rechtvaardig” komen van een onderhandelingsprofessional.

Het gegeven onderwerp van de talkshow “Hart aber fair” op maandagavond was de vraag: “De zomer komt, de oorlog blijft: hoe lang duurt ons medeleven?

  • Claudia Major, militair expert bij de Science and Politics Foundation
  • Armin Nassehi, socioloog
  • Michael Müller (SPD), lid van de Bondsdag, voormalig burgemeester van Berlijn
  • Norbert Röttgen (CDU), lid van de Bondsdag
  • Oleksandra Bienert, etnoloog en Oekraïne-activist
  • Matthias Schranner, voorzitter van de raad van bestuur van het Negotiation Institute

Over aandacht, wapenleveranties en de verschillen tussen diplomatie en onderhandelen.

Aan het begin van de talkshow gaat het om het motto van de show. De socioloog Armin Nassehi zal een lezing geven over aandachtsspanne en aandachtseconomie. “Je kunt in de formule zeggen dat herhaalde informatie steeds minder informatieve waarde heeft.” Dat geldt niet alleen voor de Russische agressieoorlog in Oekraïne, maar ook voor de pandemie en de klimaatcrisis.

Duitsers voelen nu de directe effecten van stijgende energieprijzen en staan ​​voor de vraag in hoeverre Duitsland moet deelnemen aan de verdediging van Oekraïne, zegt Nassehi. Maar deze vragen worden keer op keer herhaald. “Herhaling is de vijand van aandacht”, benadrukt de socioloog. Iedereen die vaker naar talkshows kijkt, kan het ondertekenen, en in zeldzame zelfbevragende moderator Frank Plasberg vraagt: “Doen we het verkeerde ding vanavond als we het weer over Oekraïne hebben?”

Oleksandra Bienert, geboren in Oekraïne, herinnert zich dat er sinds 2014 oorlog woedt in Oekraïne. “Dit heeft ons nu laten zien wat er gebeurt als we een oorlog gewoon negeren”, zegt ze. Ze hekelt het feit dat er in het debat vaak wordt gespeculeerd over de wensen van de Russische heerser Vladimir Poetin. “Ik wil zien dat we ons afvragen: wat willen we eigenlijk in de EU, in Duitsland?” zegt de mensenrechtenactivist.

Bienert verwerpt fel suggesties van Duitsland of andere landen dat Oekraïne de Donbass gewoon aan Rusland zou moeten afstaan. Ze spoort kijkers aan om zich voor te stellen dat hun laatste vakantiebestemming wordt voorgesteld om een ​​vijfde van het land aan een agressor te geven. Dat zou waarschijnlijk worden afgedaan als een absurd idee. “Dit wordt gevormd door Ruslands imperiale kijk op Oekraïne”, zegt Bienert, eraan herinnerend dat Oekraïne een soeverein land is en dat zijn grenzen in 1991 door Rusland werden erkend.

“Je moet er niet aan wennen”, zegt SPD-politicus Michael Müller. Het is dan ook de taak van politici om de kwestie van de oorlog in Oekraïne aan te pakken en het debat daarover te voeren. Een afstomping heeft hij echter nog niet geconstateerd, er is nog veel saamhorigheid. Müller is ook van mening dat na de oorlog in Oekraïne veel andere wereldproblemen nu meer aandacht krijgen, van honger in Afrika tot de oorlog in Jemen tot de relatie tussen China en de VS.

Maar van positieve ontwikkelingen in de bevolking wil Plasberg niets horen. “Ik ben blij met hun kijk op de mensheid”, zegt hij tegen Müller, terugkomend op de stelling dat de belangstelling voor het lijden van de Oekraïners met het oog op de zomer op de achtergrond raakt.

Veiligheids- en defensie-expert Claudia Major merkt op dat de sombere beelden wellicht met analytische distantie moeten worden benaderd om ze op de lange termijn aan te kunnen. Tegelijkertijd is het gewenningseffect een probleem waar het Westen nu mee te maken krijgt – want dat is precies waar Rusland op rekent. Ze verwijst naar de lange strijd om het laatste pakket sancties van de Europese Unie. “Rusland speculeert dat we de kosten niet willen dragen, dat we het niet kunnen volhouden omdat we verwijfd zijn.”

Plasberg stuurt het gesprek vervolgens naar de besluiteloosheid die uitspraken van de federale overheid vaak kenmerkt. Hij probeert herhaaldelijk directe kritiek op bondskanselier Olaf Scholz uit te lokken bij de talkshowgasten. Maar voorlopig blijft de discussie bij de zaak, niet bij de mensen. De socioloog Nassehi herkent een patroon dat bekend is van de pandemie: in tijden van crisis vinden politici, onafhankelijk van de partij, het blijkbaar moeilijk om doelen helder te formuleren.

De defensie-expert majoor pleit voor een heldere doelafbakening en de overheid moet ook duidelijk maken in welke stappen zij dit doel politiek, financieel en militair wil bereiken. Met betrekking tot wapenleveranties wil Major meer aandacht voor de behoeften van Oekraïne. Er zouden artillerie, gepantserde voertuigen, luchtafweer en tanks nodig zijn. Later geeft ze toe dat een echte oplossing ook het politieke conflict omvat over hoe vrij Oekraïne zou moeten zijn. “Op dit moment kan ik niet voorzien hoe u een compromis zult vinden tussen deze tegenstellingen, vrij Oekraïne en een vazalstaat.”

De CDU-politicus Norbert Röttgen roept de bondskanselier op om actie te ondernemen, met het argument dat “burgers oriëntatie nodig hebben”. De SPD-politicus Müller vindt het “onbetwistbaar” dat de communicatie vanuit de Kanselarij moet worden verbeterd. Aan de andere kant betreurt hij hoe de discussies – ook in de talkshow – verlopen. “Het gaat heel snel over wapens, ze zijn de focus van de discussie.” Het is absoluut noodzakelijk dat Oekraïne zich kan doen gelden, zei Müller. “Maar we kunnen het hele pad van diplomatie niet overslaan.” Ook in besprekingen kan Europese eenheid worden aangetoond, misverstanden worden uit de weg geruimd en ga zo maar door.

Later, in opdracht van Plasberg, had Müller nog ruzie met Röttgen over wapenleveringen. “De levering van zware wapens door de federale overheid is niet gewenst, anders was het gebeurd”, zegt oppositiepoliticus Röttgen. De wapens liggen tenslotte op het erf bij Rheinmetall. “Vijf van de honderd, dat weet je”, onderbreekt SPD-politicus Müller, erop wijzend dat het maanden duurde om ze te herstellen. Dan kunnen de twee politici blijven discussiëren over deze vijf Marder-tanks totdat de show voorbij is.

Maar eerst bekritiseert socioloog Nassehi, na Müllers aanvankelijke kritiek op de focus op wapens in plaats van gesprekken, de vragen uit de enquête die Plasberg meermaals citeerde. Volgens hem suggereren ze een valse of-of: er is een diplomatieke of een militaire oplossing voor het conflict. Zo zouden wapenleveranties het onderhandelingskader beïnvloeden.

Major wijst erop dat Oekraïne niet voor de keuze staat tussen oorlog en vrede. “De keuze is de facto tussen oorlog en bezetting”, zegt de defensiedeskundige. In de door Rusland bezette gebieden kan men zien wat dat betekent. “Rusland behandelt ze niet als onderhandelingsfiches, ze behandelen ze als territorium.” Daarom denkt Major dat het een misvatting is dat er vrede zal zijn na onderhandelingen of dat op Russische toezeggingen kan worden vertrouwd. Als bewijs noemt ze het akkoord van Minsk of de schending van het internationaal recht tijdens de invasie van 24 februari.

In het extra interview wil Plasberg advies krijgen van het hoofd van een adviesbureau voor onderhandelingen. Het verheldert een aantal vastgeroeste perspectieven. Matthias Schranner meldt dat zijn werk bij de politie hem inzicht heeft gegeven in het denken van criminelen en daarmee in een heel ander waardesysteem. Poetin denkt ook anders dan de meeste mensen, inclusief hijzelf, zich kunnen voorstellen. Dit inzicht is echter niet nodig voor onderhandelingen. “Zodra ik meneer Poetin probeer te begrijpen, betreed ik zijn wereld en dan verlies ik wat ik nodig heb”, zegt Schranner: “Een zekere afstand.”

Daarnaast geeft Schrann een paar geheugensteuntjes voor onderhandelingen die handig zijn in oorlog, bij collectieve onderhandelingen en in het huishouden: “Onderhandelingen lopen vast als je echt denkt dat je niet hoeft te verhuizen. En je beweegt alleen als de overeenkomst winstgevend is voor jou, en als ik niets kan winnen, dan beweeg ik ook niet.” Bemiddelaars zouden pas ingrijpen als de onderhandelingen zijn mislukt en ze geen eigenbelang mogen hebben.Daarom zouden noch Scholz, noch de Franse president Emanuel Macron ter discussie komen, omdat ze NAVO-partners zijn.

Over de vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland stelt hij: “De vraag is niet of het zin heeft. De vraag is wanneer het überhaupt mogelijk is.” Schranner benadrukt de verschillen tussen diplomatie en onderhandelingen: Diplomatie vindt op de achtergrond plaats, in het geheim, en op dit niveau zijn er momenteel gesprekken tussen Russische en Oekraïense teams. Het is echter nog te vroeg voor een officieel zichtbare onderhandeling omdat de machtsongelijkheid te groot is. “Zolang Rusland gelooft dat het militair kan winnen, komt het niet aan de onderhandelingstafel.” Pas als daar verandering in komt, is er gelegenheid voor een eerste stap in de richting van onderhandelingen. Volgens Schranner zou deze stap dan een staakt-het-vuren zijn.

Schranner gelooft niet in directe onderhandelingen met Poetin. “Poetin houdt vast aan zijn rationele model”, zegt hij, verwijzend naar eerdere conflicten in bijvoorbeeld de Krim, Georgië en Tsjetsjenië. Een regeringswisseling in Moskou beschouwt hij als het beste scenario. Op dit moment ziet het ernaar uit dat de fronten zullen verharden en de oorlog wortel zal schieten. “Mensen hebben het erover dat Rusland het nieuwe Noord-Korea wordt”, zegt Schranner. “Volledig geïsoleerd, totaal verarmd, maar met een aanhoudend conflict.”

Leave a Reply

Your email address will not be published.